Schouderprothese

Nieuwe technieken bij schouderprotheses

Met het ouder worden en langer actief blijven van de bevolking, groeit het aantal schouderklachten. Binnen ViaSana zijn Andy Wijono, Jur Vellema en Ralph Eijdems gespecialiseerd in de behandeling ervan. Maar zorg kan natuurlijk altijd beter, daarom willen zij een schouderexpertisecentrum oprichten binnen ViaSana. Een plek waar alle schouderpatiënten terecht kunnen, ook voor een schouderprothese.

Complete behandeling

ViaSana werkt al jaren samen met schoudernetwerken. “Zo'n netwerk is een samenwerking van fysiotherapeuten met een speciale belangstelling voor schouderaandoeningen. Zo zijn we ervan verzekerd dat de nazorg na een ingreep door de beste fysiotherapeuten wordt begeleid. Maar de fysiotherapeuten helpen niet alleen na een operatie. Bij het eerste gesprek selecteren we direct welke specialist het best kan worden ingeschakeld: de orthopeed, de fysiotherapeut of misschien een manueel therapeut? FysioSupport en Fysio- en Manuele Therapie Van Hoof maken deel uit van de samenwerking. Deze therapeuten zijn ook bij het spreekuur aanwezig, dus de patiënt wordt vanuit meerdere disciplines onderzocht. Röntgenfoto's of echo's kunnen meestal direct worden gemaakt." zegt orthopedisch chirurg Andy Wijono.

De omgekeerde schouderprothese

Collega Jur Vellema vervolgt: “Onze behandelingen bestaan vooral uit het herstellen van instabiliteit, herstel van gescheurde pezen en de behandeling van artrose (slijtage). De technische mogelijkheden zijn de laatste jaren enorm verbeterd, ook bij het plaatsen van een schouderprothese. Bij artrose slijt het kraakbeen in het schoudergewricht. Dan kan een halve of een totale schouderprothese klachten verminderen. De halve schouderprothese is ook regelmatig in ViaSana geplaatst, maar we kiezen tegenwoordig steeds vaker voor een totale schouderprothese of een omgekeerde schouderprothese. Deze laatste is een betere oplossing als ook de spieren of pezen rondom het schoudergewricht niet goed functioneren. In april hebben we deze prothese voor de eerste keer in ViaSana geplaatst. Hierbij plaatsen we de prothesekom in de bovenarm en de prothesekop op de kom van de schouder. In vergelijking met de knie en de heup is artrose veel minder vaak de oorzaak van ernstige schouderklachten. Veel vaker betreft het aandoeningen aan de pezen en spieren. Daarom wordt in Nederland de omgekeerde schouderprothese het vaakst geplaatst."

Meekijken in Oostenrijk

Ralph Eijdems: “We willen verschillende schouderprotheses kunnen plaatsen zodat we patiënten snel van hun klachten kunnen afhelpen. We hoeven ze dan niet meer te verwijzen naar een ander ziekenhuis. Omdat we niet alle protheses in ViaSana plaatsten hebben we onszelf hierin geschoold. Jur en ik plaatsen de schouderprotheses in ViaSana, daarom zijn we met zijn tweeën afgereisd naar LKH-Stolzalpe, een vooraanstaande kliniek in Oostenrijk. Hier wordt deze prothese zeer vaak geplaatst. We hebben daar de hele dag met een ervaren orthopedisch specialist meegeopereerd. Ook hebben we ter voorbereiding een speciale training gehad in Barcelona, daar hebben we op kadavers kunnen oefenen. Bij de eerste operatie in ViaSana werden wij ondersteund door de firma en een ervaren collega."

De 3D prothese

Bij de plaatsing van een schouderprothese maakt ViaSana gebruik van de nieuwe Signature techniek. Een vergelijkbare techniek wordt ook wel eens bij de knieprothese gebruikt. Voor de patiënt wordt een unieke 3D mal geprint, waardoor de schouderprothese optimaal kan worden geplaatst. Dit kan de levensduur van de prothese verlengen. Voor een goed resultaat moet de positie van de prothese perfect aansluiten op de anatomie van de patiënt. Jur Vellema: “Een aantal weken voor de operatie maken wij een CT-scan van de schouder. Op basis van dit 3D beeld wordt de optimale positie van de komprothese bepaald. Dit is belangrijk omdat met name de plaatsing van het kommetje op het blote oog erg lastig is. Door een optimale plaatsing beweegt de prothese beter en worden krachten op de kom beter verdeeld, hierdoor slijten de randen van het kommetje minder en gaat deze minder snel los zitten."

Hoe is het schoudergewricht opgebouwd?

De schouder bestaat uit drie beenderen: De bovenarm (humerus), het schouderblad (scapula) en het sleutelbeen (clavicula). Al deze structuren worden door gewrichtsbanden of ligamenten bij elkaar gehouden. Gewrichtsbanden zijn structuren die de botten met elkaar verbinden en de beweeglijkheid van de beenderen ten opzichte van elkaar begeleiden en beperken.

De bovenarm zit gecentreerd in de kom van het schouderblad, rond de kop van de bovenarm ligt de rotatorenmanchet. De rotatorenmanchet bestaat uit de pezen van vier spieren: de supraspinatus, de infraspinatus, de subscapularis en de teres minor. Deze pezen vormen de verbinding tussen de verschillende spieren en het bot. Wanneer de spieren samentrekken wordt deze spanning via de pees op het bot overgebracht en kan de arm bewogen worden.

Het dak van de schouder wordt gevormd door de onderzijde van het acromion, een deel van het schouderblad. Tussen het dak van de schouder en de pezen van de rotatorenmanchet ligt een slijmbeurs (de bursa subacromialis), die met een minimale hoeveelheid vocht gevuld is en de frictie tussen bot en pees vermindert. Zij biedt dus een zekere bescherming voor de pezen.

De kop van de bovenarm, is een bolvormige structuur die verscheidene bloedvaatjes ontvangt net op de rand van de kraakbeenlaag die deze kop bedekt.

Waarom een schouderprothese?

  • Artrose (slijtage) van de schouder.
  • Reuma (reumatoïde artritis).
  • Fracturen in de schouder.
  • Onherstelbare scheuren van de rotatoren-manchet.

Test hier uw schouderklachten

Diagnose

Via lichamelijk onderzoek en röntgenfoto's wordt vastgesteld wat de ernst van de schade van de schouder is. Op basis hiervan zal uw arts advies geven over het wel of niet laten plaatsen van een schouderprothese operatie. Uiteindelijk bent u zelf degene die bepaalt of u de operatie aan uw schouder wilt ondergaan. Onderschat de operatie van een schouderprothese en de revalidatieperiode hiervan niet; het herstel vraagt veel wilskracht en inspanning. Door een goede voorbereiding kunt u zichzelf onnodige spanningen en teleurstellingen besparen. ViaSana zal u hier uiteraard in ondersteunen.

Doel van de schouderprothese

Pijnklachten vormen de voornaamste reden waarom patiënten deze operatie ondergaan. De pijn in de schouder is soms zo ernstig, dat u belemmerd wordt in uw normale dagelijkse activiteiten. U kunt bijvoorbeeld moeizaam of geen huishoudelijke werkzaamheden uitvoeren of uzelf verzorgen. Ook slapen kan een probleem zijn. Het schoudergewricht wordt bovendien stijf, waardoor het moeilijk wordt om uzelf te wassen en om te kleden. Als u weer hersteld bent van de de schouderprothese operatie, kunt u al deze activiteiten weer uitvoeren. De schouderprothese zal dus een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van uw leven.

Meer dan 85% van de patiënten is tevreden over de resultaten van hun prothese. Sommige patiënten zijn minder tevreden met het resultaat, omdat een complicatie is opgetreden of omdat de verwachtingen te hoog waren. De oorzaak van een matig herstel kan niet altijd achterhaald worden. De opname duurt twee tot vier dagen.

Ervaringen schouderprothese ViaSana

De operatie

Er kunnen verschillende schouderprothese operaties worden uitgevoerd. De operatie die uitgevoerd wordt is afhankelijk van de vorm van de kop van de bovenarm en van de beweeglijkheid en de conditie van de pezen en spieren (de cuff). De operatie aan de schouder duurt ongeveer twee uur.

Resurfacing schouderprothese

De kop van de schouder blijft behouden, er wordt enkel een dunne metaallaag als bedekking geplaatst ter vervanging van het aangetaste kraakbeen.

Klassieke schouderprothese

Bij de klassieke schouderprothese wordt de schouderkop vervangen en soms ook de schouderkom. Als de botkwaliteit het toelaat, kan het beste een cementloze schouderprothese geplaatst worden.

De binnenzijde van de bovenarm, het mergkanaal, wordt gereamed met meerdere raspen die steeds een maat groter worden. Indien in de kom van de schouder ook een prothese geplaatst moet worden, dan wordt het nog resterende kraakbeen op het glenoid, de komvormige oppervlakte van het schouderblad ook verwijderd. Op het glenoid wordt dan een kommetje geplaatst van polyethyleen. Vervolgens wordt het kopje op de prothese in de bovenarm geplaatst.

Zodra de componenten correct geplaatst zijn en de prothese mobiel én stabiel is worden de overliggende spieren en huid gesloten. Daarna wordt de arm in een immobilizer geplaatst.

Omgekeerde schouderprothese

Indien de peesmanchet (cuff) onherstelbaar beschadigd is, wordt er soms gekozen voor een omgekeerde schouderprothese.

Nuchter zijn

U moet tijdens de operatie 'nuchter' zijn om complicaties tijdens en na de operatie te voorkomen. Het niet nuchter zijn betekent dat de operatie niet door kan gaan, omdat anders levensbedreigende complicaties kunnen ontstaan!

Nuchter zijn betekent, dat u tot 6 uur vóór de opnametijd mag eten en (koffie) drinken, daarna niets meer. Uitzonderingen hierop zijn alléén water en thee, deze mag u nog tot twee uur voor de opnametijd drinken. Een slokje water om medicijnen in te nemen, of bij het tanden poetsen is wel toegestaan. Het is verstandig niet te roken, de ademhalingswegen van rokers zijn vaak geïrriteerd en daardoor gevoeliger voor ontstekingen. Bovendien kan hoesten na de operatie erg pijnlijk zijn.

Let op: Het gaat hier om het aantal uur voor de opnametijd en niet de operatietijd.

Pijnbehandeling na de operatie

Pijn na een schouderprothese operatie is onvermijdelijk. Hoe sterk de pijn is, hangt onder meer af van de zwaarte van de operatie. Daarnaast ervaart iedere persoon pijn op een andere manier.

Ons doel is om uw pijn na de operatie tot een acceptabel niveau te brengen, zodat u in staat bent uw dagelijkse oefeningen en fysiotherapie te doen. Pijnbehandeling is dan ook een belangrijk onderdeel van onze zorg. Hieronder bespreken we verschillende vormen van pijnbehandeling.

Tabletten

Wanneer u weer zelf kunt eten en drinken, kunt u pijnstillers als tabletten innemen. Deze vorm van pijnbehandeling is effectief, als u de pijnstillers regelmatig (volgens voorschrift) inneemt.

Zetpillen

Wanneer het niet mogelijk is tabletten in te nemen, kunnen zetpillen worden toegediend. Deze worden rectaal (via de anus) ingebracht en door het lichaam opgenomen.

Afbouwen medicijnen

Bij het afbouwen van de medicijnen begint u met het zwaarste medicijn. Wanneer u gestopt bent met de zwaarste stopt u met de volgende. U dient onderstaande volgorde aan te houden:

Injecties

Soms is het nodig om pijnstillers via een injectie in een spier in de bil of het bovenbeen toe te dienen.

Zenuwblok en lokale anesthesie

Injecties met een plaatselijk verdovend middel in de schouder en oksel of het operatiegebied blokkeren de zenuwen die de pijnprikkels naar de hersenen geleiden. Deze injecties worden toegediend tijdens de operatie. Het effect ervan duurt 2 tot 24 uur, afhankelijk van het soort zenuwblok dat is toegepast. De anesthesioloog zal dit met u bespreken.

Bijwerkingen

Ervaart u na de operatie een van de volgende bijwerkingen: misselijkheid en braken, constipatie (moeizame stoelgang), hoofdpijn, duizeligheid, slaperigheid en of lichte verwardheid? Meld dit dan aan de verpleegkundige. In overleg met u zullen de anesthesioloog en de verpleegkundige zoeken naar de juiste middelen om bijwerkingen weg te nemen en de pijn effectief te bestrijden.

Bij ontslag

Bij ontslag worden pijnstillers voorgeschreven. U dient de instructies goed op te volgen en de juiste doseringen te nemen. Indien nodig kunt u bij uw huisarts nog om een herhalingsrecept vragen.

Complicaties

Operaties zijn niet zonder gevaren, zo ook bij de schouderprothese: er is altijd een risico op complicaties. Kliniek ViaSana neemt alle mogelijke maatregelen om dit risico tot een minimum te beperken. Hiervoor hebben we een operationeel systeem van risicomanagement dat continu wordt verbeterd. Uiteraard dient u te weten wat de gevolgen en de risico's zijn, voordat u besluit om deze operatie te ondergaan. Bij (twijfel over) de hierna genoemde complicaties, neemt u direct contact op met ViaSana. Ook in het weekend en 's nachts, T (0485) 476 330.

Zwelling

Na de operatie is uw schouder gezwollen, warm en rood. Dit is normaal. Als u pijn hebt en de roodheid van de wond neemt toe, kan dit wijzen op een infectie. Meestal is de lichaamstemperatuur dan ook verhoogd.

Zenuwbeschadiging

Zenuwbeschadiging (een zeldzame complicatie) kan een doof gevoel in de arm veroorzaken of bepaalde spiergroepen verzwakken.

Gestoorde wondgenezing

De genezing van de wond kan worden belemmerd, doordat er wondvocht uit de wond komt. Soms is dan behandeling met antibiotica noodzakelijk. Het kan gebeuren dat zich diep in de wond een bloedcollectie (hematoom) vormt. In de meeste gevallen zal deze bloedcollectie door het lichaam worden opgenomen.

Diepe infectie van het wondgebied waarbij ook de prothese geïnfecteerd raakt, is een ernstige complicatie die gelukkig zelden (in minder dan 1% van de gevallen) voorkomt. Vaak zijn meerdere operaties nodig om een diepe infectie te bestrijden.

Kwaliteit van leven na behandeling

Een betere kwaliteit van leven, daar ging het u om toen u besloot een schouderprothese operatie te ondergaan. Met deze operatie worden de natuurlijke verhoudingen in het schoudergewricht hersteld. Na de operatie is de oude pijn meestal verdwenen. Van de in de afgelopen 20 jaar behandelde patiënten is meer dan 85% tevreden over het resultaat van de behandeling. Sommige patiënten zijn minder tevreden met het resultaat, meestal vanwege een complicatie of omdat de verwachtingen te hoog waren. De oorzaak van een matig herstel kan niet altijd achterhaald worden.