Knieschijfpijn

Wat is knieschijfpijn?

Pijn rondom de knieschijf (patella), aan de voorzijde van de knie, is een veel voorkomende klacht. Soms kraakt of knarst de knie hoorbaar tijdens het buigen of “hapert" de knie bij het strekken. Knieschijfpijn wordt ook wel retropatellaire chondropathie (RPCP) of patellofemoraal syndroom genoemd en kan op alle leeftijden voorkomen.

De knieschijf vormt met het bovenbeen een gewricht, het patellofemoraal gewricht. Wanneer de knie buigt, glijdt de knieschijf in een groeve aan de voorzijde van het bovenbeen. De knieschijf zorgt ervoor dat de krachten van de bovenbeenspieren (quadriceps) zonder noemenswaardige wrijving wordt overgebracht. Zowel de knieschijf als het bovenbeen is bekleed met kraakbeen, dat samen met de gewrichtsvloeistof een uiterst glad oppervlak vormt.

Knieschijfpijn komt vaak voor bij:

  • Sporters (overbelasting).
  • Jonge meisjes (mogelijk door hormonale veranderingen en de groeispurt).
  • Revalidatie na een knie, heup of enkel operatie.
  • Direct letsel door hard tegen de knie te stoten of op de knie te vallen.

Wat zijn de oorzaken?

De belangrijkste oorzaak is het niet goed "sporen“ van de knieschijf in de groeve van het bovenbeen. De knieschijf loopt vaak naar buiten in de groeve, waardoor rek van de bandstructuren aan de binnenzijde van de knieschijf en drukverhoging aan de buitenzijde van het gewricht optreedt. Het niet goed “sporen" van de knieschijf kan verschillende oorzaken hebben:

  • Het bovenbeen staat naar binnen gedraaid.
  • De voet staat naar binnen gekanteld (pronatie), zoals bij platvoeten.
  • X-benen.
  • De binnenste bovenbeenspier is verzwakt en de buitenste bovenbeenspier is te sterk en verkort.
  • Er is starheid van het band/kapselapparaat rondom de knieschijf.
  • Het bekken staat niet recht.
  • Het gewricht tussen de kuitbeen en het scheenbeen beweegt niet goed.
  • De knie en knieschijf zijn onderdeel van een keten van gewrichten en moet daardoor vaak compenseren voor problemen elders in het been.

Wat zijn de symptomen bij het knieschijfsyndroom?

De pijn bevindt zich meestal rondom de knieschijf, vaak aan de binnen- of achterzijde van de knieschijf en kan bij zware belasting zelfs in de knieholte te voelen zijn. De klachten treden vooral op bij:

  • Lang zitten met een gebogen knie, zoals in de auto, bioscoop of theater. Het wordt daarom ook wel de “theater knie" genoemd.
  • Belast buigen van de knie, zoals bij traplopen, hurken, door de knie zakken en tegen de wind in fietsen.
  • Bij zwemmen kan de schoolslag pijnlijk zijn.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Aan de hand van een lichamelijk onderzoek, uw voorgeschiedenis, de plaats van de kniepijn en bij welke activiteiten en houdingen klachten optreden kan uw arts de diagnose stellen. Bij het lichamelijk onderzoek wordt op de volgende tekenen en/of afwijkingen gelet:

  • De knieschijf is pijnlijk als de onderzoeker vraagt de bovenbeenspieren aan te spannen en de knieschijf niet naar boven kan schuiven.
  • De regio rondom de knieschijf is gevoelig bij hurken.
  • Stand van de benen en algehele elasticiteit (laxiteit) van de gewrichten.
  • Spierkracht van de bovenbeenspieren.
  • De gewrichten en meniscus dienen in goede conditie te zijn.
  • De knie mag niet gezwollen zijn.

Eventueel kunnen met een röntgenfoto de volgende afwijkingen worden uitgesloten:

  • Slijtage van de knie en in het bijzonder die van de knieschijf.
  • Gewrichtsmuizen (losse fragmenten in het gewricht).
  • Veranderde stand van de knieschijf in de groeve van het bovenbeen.
  • Andere specifieke afwijkingen.

Houden de klachten ondanks uitgebreide behandeling door de fysiotherapeut en aanpassing van het belastingsniveau toch aan, dan kan eventueel een MRI onderzoek alsnog uitgevoerd worden. Een MRI-onderzoek geeft namelijk een duidelijk beeld van de banden, menisci en kraakbeen.

De behandeling van het knieschijfsyndroom

Meestal kan volstaan worden met een fysiotherapeutische behandeling. De fysiotherapeut zal u adviseren in houding en beweging. Omdat het verkeerd “sporen" van de knieschijf als belangrijkste oorzaak wordt gezien zal hier veel aandacht aan besteed moeten worden. Zo zal het overmatig naar binnen kantelen van de voet en het naar binnen draaien van de heup zoveel mogelijk vermeden worden.

Soms zijn hulpmiddelen nodig, zoals het dragen van steunzolen of het tijdelijk aanleggen van een tape. De kracht en uithoudingsvermogen van de bovenbeenspieren zullen opgebouwd moeten worden, waardoor dagelijkse activiteiten en sporten weer goed uitgevoerd kunnen worden.

De operatieve behandeling

Wanneer klachten ondanks een goede fysiotherapeutische behandeling en adequate training toch aanhouden kan een kijkoperatie overwogen worden. Met een kijkoperatie wordt de schade precies in beeld gebracht. Zo wordt kraakbeen glad gemaakt en wordt de knieschijf meer ruimte geboden. Daarnaast wordt ook de rest van de knie op eventuele beschadigingen gecontroleerd.