Kopnecrose

Zoals alle levende weefsels is ook bot afhankelijk van de bloedvaten die bloed naar het bot brengen. Via de nek van de heup loopt de bloedvoorziening naar de heupkop. De nek van de heup is het verbindingsdeel tussen de heupkop en het bovenste deel van het dijbeen.

Kopnecrose of avasculaire necrose van de heupkop kan ontstaan wanneer de bloedtoevoer naar het bot niet op normale wijze verloopt. Hierdoor verzwakt de botstructuur waardoor deze kan instorten en het kraakbeen beschadigt. De mooie bolvorm van de heupkop plat af. Het gevolg hiervan is dat de kop niet meer mooi past in de kom van het bekken. Hierdoor ontstaat er een vroegtijdige slijtage van de kop en de kom die tegen elkaar wrijven en bewegen maar niet meer mooi in elkaar passen.

Dit uit zich in pijn in de heup en naargelang de aandoening erger wordt kan er ook arthrose van het gewricht ontstaan (secundaire arthrose).

Oorzaken van kopnecrose

In de meeste gevallen is er geen duidelijke oorzaak te vinden voor kopnecrose. Een letsel of trauma van de heup zelf kan de bloedvaten beschadigen. Voornamelijk fracturen in de nek van de heup geven vaak aanleiding tot een beschadiging van de bloedvoorziening van de heupkop. Een luxatie of ontwrichting van de heup gebeurt met een zodanige kracht dat er een scheur kan optreden van het bloedvat. Soms kan het enkele maanden, tot zelfs een jaar na het ongeval duren vooraleer de aandoening duidelijk wordt.

Van bepaalde medicijnen is het ook bekend dat ze kopnecrose kunnen veroorzaken. Langdurig cortisone gebruik is daarvan een voorbeeld. Ook bestaat er een duidelijk verband tussen overmatig gebruik van alcohol en kopnecrose. Stollingsafwijkingen in het bloed (bvb sikkelcel anaemie) kunnen ook kopnecrose veroorzaken.

Wat zijn de symptomen van kopnecrose?

Het meest vroegtijdig symptoom van avasculaire necrose van de heupkop is pijn bij steunen op de heup. Deze wordt gevoeld in de bilstreek, lies en uitstraling tot de voorzijde van het bovenbeen. Naarmate het letsel toeneemt zal ook manken ontstaan en zal de heup ook stijver worden. De pijn neemt dan ook geleidelijk toe, niet meer alleen bij het stappen maar ook bij rust. Nachtelijke pijn kan het slapen onmogelijk maken.

Hoe wordt de diagnose van kopnecrose gesteld?

  • Ziektegeschiedenis en lichamelijk onderzoek.
  • Röntgenfoto: als de aandoening lang genoeg bestaat zal dit duidelijk zijn op röntgenopnames van de heup.
  • MRI scan of botscan: in een vroegtijdig stadium is een röntgenopname echter normaal en is een MRI scan of een botscan noodzakelijk om de diagnose te kunnen stellen.

Behandeling van kopnecrose

De behandeling is afhankelijk van de ernst van de aandoening. De symptomen kunnen behandeld worden met pijnstillers. Er is echter geen medicamenteuze behandeling die de bloedvoorziening van de heup kan herstellen en het proces van de necrose kan stoppen of omkeren.

Totale heupprothese: bij ernstige kopnecrose, zeker wanneer er ook secundaire arthrose bestaat, is de enige vorm van behandeling een gewrichtsvervangende operatie met een heupprothese.